1. ภาพรวม
โอลกา นีโคลาเยฟนา คานิสกีนา (Ольга Николаевна Каниськинаโอลกา นีโคลาเยฟนา คานิสกีนาภาษารัสเซีย; เกิดเมื่อวันที่ 19 มกราคม ค.ศ. 1985) เป็นอดีตนักกรีฑาประเภทเดินทนชาวรัสเซีย เธอเป็นที่รู้จักจากความสำเร็จอันโดดเด่นในการแข่งขันเดินทน 20 กิโลเมตร โดยคว้าเหรียญเงินในการแข่งขันกรีฑาชิงแชมป์ยุโรปปี 2006 และเหรียญทองในการแข่งขันกรีฑาชิงแชมป์โลกปี 2007 รวมถึงเหรียญทองโอลิมปิกที่กรุงปักกิ่งปี 2008 อย่างไรก็ตาม อาชีพของเธอต้องเผชิญกับข้อถกเถียงและบทลงโทษครั้งใหญ่จากการละเมิดกฎการใช้สารกระตุ้น ซึ่งนำไปสู่การเพิกถอนผลการแข่งขันและเหรียญรางวัลหลายรายการ รวมถึงเหรียญเงินโอลิมปิกที่กรุงลอนดอนปี 2012 และเหรียญทองชิงแชมป์โลกปี 2009, 2010 และ 2011 เหตุการณ์เหล่านี้ได้บดบังความสำเร็จในอดีตของเธอ และสร้างความเสียหายต่อความน่าเชื่อถือของวงการกรีฑาโดยรวม
2. ข้อมูลส่วนบุคคล
โอลกา คานิสกีนา มีข้อมูลส่วนบุคคลดังนี้
2.1. วันเกิดและภูมิหลังวัยเด็ก
โอลกา นีโคลาเยฟนา คานิสกีนา เกิดเมื่อวันที่ 19 มกราคม ค.ศ. 1985 ที่หมู่บ้านนาโปลนายา ทาฟลา (Napolnaya Tavla) ในเขตคอชคูรอฟสกี (Kochkurovsky District) ของสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตปกครองตนเองมอร์โดเวีย (Mordovian ASSR) ซึ่งในขณะนั้นเป็นส่วนหนึ่งของสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซีย (Russian SFSR) ในสหภาพโซเวียต เธอมีส่วนสูง 1.59 m และน้ำหนัก 43 kg
3. ประวัติการแข่งขัน
โอลกา คานิสกีนา มีประวัติการแข่งขันที่โดดเด่นในกีฬากรีฑาประเภทเดินทน ก่อนที่จะถูกเพิกถอนผลการแข่งขันบางส่วนเนื่องจากการใช้สารกระตุ้น
3.1. ช่วงต้นอาชีพและผลงานสำคัญ

คานิสกีนาเริ่มต้นอาชีพด้วยผลงานที่น่าประทับใจ โดยในปี 2005 เธอคว้าเหรียญเงินในการแข่งขันกรีฑาชิงแชมป์ยุโรป รุ่นอายุไม่เกิน 23 ปี (European U23 Championships) ที่เมืองแอร์ฟวร์ท ประเทศเยอรมนี ในรายการเดินทน 20 กิโลเมตร ด้วยเวลา 1:33:33 ชั่วโมง ในปี 2006 เธอเข้าเส้นชัยเป็นอันดับที่ 5 ในการแข่งขันเวิลด์เรซวอล์กกิงคัพ (World Race Walking Cup) และคว้าเหรียญเงินในการแข่งขันกรีฑาชิงแชมป์ยุโรป (European Athletics Championships) ที่เมืองกอเทนเบิร์ก ประเทศสวีเดน ในรายการเดินทน 20 กิโลเมตร ด้วยเวลา 1:28:35 ชั่วโมง ซึ่งถือเป็นเหรียญรางวัลสำคัญครั้งแรกของเธอในรายการระดับเมเจอร์
ในปีถัดมา 2007 เธอคว้าแชมป์โลกครั้งแรกในรายการเดินทน 20 กิโลเมตรหญิง ที่การแข่งขันกรีฑาชิงแชมป์โลก 2007 ที่เมืองโอซาก้า ประเทศญี่ปุ่น โดยเอาชนะเพื่อนร่วมชาติอย่างทัตยานา เชมยาคินา และยังคว้าเหรียญเงินในการแข่งขันยูโรเปียนเรซวอล์กกิงคัพ (European Race Walking Cup) ที่เมืองลีมิงตันสปา สหราชอาณาจักร ด้วยเวลา 1:28:13 ชั่วโมง
3.2. โอลิมปิกและกรีฑาชิงแชมป์โลก

ปี 2008 เป็นปีที่คานิสกีนาประสบความสำเร็จอย่างสูงสุด โดยเธอคว้าเหรียญทองในการแข่งขันเดินทน 20 กิโลเมตรหญิง ในโอลิมปิกฤดูร้อน 2008 ที่กรุงปักกิ่ง ประเทศจีน ด้วยเวลา 1:26:31 ชั่วโมง ซึ่งเป็นสถิติโอลิมปิกใหม่ ทำลายสถิติเดิมของหวัง ลี่ผิง ที่ทำไว้ 1:29:05 ชั่วโมง ในโอลิมปิกฤดูร้อน 2000 ที่นครซิดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย เธอเอาชนะนักกีฬาเหรียญเงินไปถึง 36 วินาที
ในกรีฑาชิงแชมป์โลก 2009 ที่กรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี เธอคว้าเหรียญทองในรายการเดินทน 20 กิโลเมตรเป็นสมัยที่สองติดต่อกัน ด้วยเวลา 1:28:09 ชั่วโมง ทำให้เธอกลายเป็นนักกีฬาหญิงคนแรกที่คว้าแชมป์โลกรายการนี้ได้สองสมัยซ้อน อย่างไรก็ตาม ผลการแข่งขันนี้ถูกเพิกถอนในภายหลังเนื่องจากการละเมิดกฎการใช้สารกระตุ้น
ในปี 2010 เธอคว้าแชมป์ในรายการเดินทน 20 กิโลเมตรหญิง ในกรีฑาชิงแชมป์ยุโรป 2010 ที่เมืองบาร์เซโลนา ประเทศสเปน ด้วยเวลา 1:27:44 ชั่วโมง ซึ่งผลการแข่งขันนี้ก็ถูกเพิกถอนเช่นกัน
ในกรีฑาชิงแชมป์โลก 2011 ที่เมืองแทกู ประเทศเกาหลีใต้ เธอคว้าเหรียญทองในรายการเดินทน 20 กิโลเมตร ด้วยเวลา 1:29:42 ชั่วโมง ซึ่งต่อมาถูกเพิกถอนเช่นกัน
ในการแข่งขันเดินทน 20 กิโลเมตรหญิง ในโอลิมปิกฤดูร้อน 2012 ที่กรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร เธอเป็นผู้นำการแข่งขันมาตั้งแต่ต้น แต่ถูกเอเลนา ลัชมาโนวา แซงหน้าไปในช่วงกิโลเมตรสุดท้าย ทำให้เธอได้รับเหรียญเงินด้วยเวลา 1:25:09 ชั่วโมง แต่เหรียญเงินนี้ก็ถูกเพิกถอนในภายหลังจากการตัดสินเรื่องสารกระตุ้น
3.3. การแข่งขันสำคัญอื่นๆ และสถิติ
ในปี 2008 คานิสกีนาทำลายสถิติโลกในรายการเดินทน 20 กิโลเมตร ในการแข่งขันชิงแชมป์รัสเซีย ด้วยเวลา 1:25:11 ชั่วโมง ซึ่งต่ำกว่าสถิติเดิมที่โอลิมปิยาดา อีวาโนวา เพื่อนร่วมชาติทำไว้เมื่อเดือนสิงหาคม 2005 อย่างไรก็ตาม IAAF กำหนดให้ต้องมีผู้ตัดสินอย่างเป็นทางการ 3 คนในการแข่งขันเพื่อรับรองสถิติโลก ซึ่งในการแข่งขันครั้งนั้นไม่มีผู้ตัดสินครบตามจำนวน ทำให้สถิตินี้ไม่ได้รับการรับรองเป็นสถิติโลกอย่างเป็นทางการ
นอกจากนี้ เธอยังสร้างสถิติการแข่งขันเดินทน 20 กิโลเมตร ในเวิลด์เรซวอล์กกิงคัพ 2008 ที่เมืองเชบอคซารี ประเทศรัสเซีย โดยทำเวลาได้ 1:25:42 ชั่วโมง ซึ่งเป็นสถิติการแข่งขันที่เร็วที่สุดในขณะนั้น
ในปี 2010 เธอคว้าชัยชนะครั้งแรกของปีในการแข่งขัน Na Rynek Marsz! ที่เมืองกรากุฟ ประเทศโปแลนด์ โดยเอาชนะเมลานี ซีเกอร์ ไป 2 วินาที และในปี 2011 เธอเริ่มต้นฤดูกาลด้วยชัยชนะในรายการไอเอเอเอฟ เวิลด์เรซวอล์กกิงแชลเลนจ์ (IAAF World Race Walking Challenge) ที่เมืองรีอูไมยอร์ ประเทศโปรตุเกส
สถิติส่วนบุคคลที่ดีที่สุดของเธอคือ:
- เดินทน 10 กิโลเมตร: 41:42 นาที (ปี 2009)
- เดินทน 20 กิโลเมตร: 1:24:56 ชั่วโมง (ปี 2009)
4. การใช้สารกระตุ้นและบทลงโทษ
อาชีพของโอลกา คานิสกีนา ถูกบดบังด้วยข้อกล่าวหาและการลงโทษจากการใช้สารกระตุ้น ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ของเธอและวงการกีฬา
4.1. การละเมิดสารกระตุ้นและการสอบสวน
คานิสกีนาเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มนักกีฬาที่ฝึกซ้อมภายใต้การดูแลของโค้ชวิกเตอร์ เชกิน ซึ่งนักกีฬาในกลุ่มนี้จำนวนมากถูกระงับสิทธิ์เนื่องจากการละเมิดกฎการใช้สารกระตุ้น เธอไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขันชิงแชมป์โลกในประเทศบ้านเกิดเพื่อป้องกันตำแหน่งแชมป์ ซึ่งคล้ายกับเพื่อนร่วมทีมอย่างเซอร์เกย์ บาคูลิน ที่ถูกระงับสิทธิ์จากการใช้สารกระตุ้นโดยไม่มีการประกาศล่วงหน้า ทำให้เกิดข้อสงสัยว่าคานิสกีนาอาจกำลังถูกลงโทษในลักษณะเดียวกัน
เมื่อวันที่ 20 มกราคม ค.ศ. 2015 คานิสกีนาถูกตัดสินว่ามีความผิดจากการตรวจพบความผิดปกติในหนังสือเดินทางชีวภาพ (biological passport) ของเธอ ซึ่งเป็นวิธีการตรวจสอบสารกระตุ้นที่ติดตามการเปลี่ยนแปลงทางชีวภาพในร่างกายของนักกีฬา เธอถูกระงับสิทธิ์เป็นเวลา 3 ปี 2 เดือน โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 15 ตุลาคม ค.ศ. 2012
4.2. การระงับสิทธิ์และผลการแข่งขันที่ถูกยกเลิก

ผลการแข่งขันทั้งหมดของคานิสกีนาในช่วงระหว่างวันที่ 15 กรกฎาคม ค.ศ. 2009 ถึง 16 กันยายน ค.ศ. 2009 และระหว่างวันที่ 30 กรกฎาคม ค.ศ. 2011 ถึง 8 พฤศจิกายน ค.ศ. 2011 ถูกยกเลิก ซึ่งรวมถึงเหรียญทองจากการแข่งขันกรีฑาชิงแชมป์โลกสองรายการ (ปี 2009 และ 2011) และเหรียญทองจากการแข่งขันกรีฑาชิงแชมป์ยุโรปปี 2010
ในวันที่ 25 มีนาคม ค.ศ. 2015 IAAF ได้ยื่นอุทธรณ์ต่อศาลอนุญาโตตุลาการกีฬา (Court of Arbitration for Sport - CAS) ในเมืองโลซาน ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ โดยตั้งคำถามถึงการตัดสินของหน่วยงานต่อต้านสารกระตุ้นของรัสเซีย (RUSADA) ที่เลือกยกเลิกผลการแข่งขันเป็นช่วงๆ สำหรับนักกีฬา 6 คน รวมถึงคานิสกีนา ซึ่งการตัดสินเดิมของ RUSADA ทำให้เธอยังคงรักษาสิทธิ์ในเหรียญเงินโอลิมปิกที่ลอนดอนปี 2012 ไว้ได้ อย่างไรก็ตาม หลังจากการอุทธรณ์ของ IAAF และการพิจารณาของ CAS ในที่สุดเหรียญเงินโอลิมปิกที่ลอนดอนปี 2012 ของเธอก็ถูกเพิกถอนเช่นกัน
จากการถูกเพิกถอนผลการแข่งขันเหล่านี้ คานิสกีนาได้รับเงินรางวัลประมาณ 135.00 K USD จากรัฐบาลในการแข่งขันที่เธอถูกตัดสิทธิ์ในภายหลัง ซึ่งเป็นประเด็นที่สร้างความกังวลเกี่ยวกับการจ่ายเงินรางวัลให้กับนักกีฬาที่ละเมิดกฎการใช้สารกระตุ้น
5. ชีวิตส่วนตัว
ข้อมูลเกี่ยวกับชีวิตส่วนตัวของโอลกา คานิสกีนา ที่เปิดเผยต่อสาธารณะมีจำกัด
6. มรดกและการประเมินผล
มรดกและการประเมินผลของโอลกา คานิสกีนา เป็นเรื่องที่ซับซ้อน เนื่องจากความสำเร็จที่โดดเด่นของเธอถูกบดบังด้วยข้อกล่าวหาและการลงโทษจากการใช้สารกระตุ้น
6.1. การประเมินเชิงบวก
ก่อนที่จะเกิดเรื่องอื้อฉาวเกี่ยวกับการใช้สารกระตุ้น โอลกา คานิสกีนา ได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวางว่าเป็นหนึ่งในนักกีฬาเดินทนหญิงที่ยอดเยี่ยมที่สุดในโลก ด้วยทักษะและความมุ่งมั่นที่โดดเด่น เธอประสบความสำเร็จอย่างน่าทึ่งในการแข่งขันระดับนานาชาติหลายรายการ รวมถึงการคว้าเหรียญทองโอลิมปิกและแชมป์โลกหลายสมัย ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความสามารถทางกีฬาในระดับสูงสุดของเธอ ผลงานเหล่านี้มีส่วนช่วยยกระดับและสร้างความสนใจให้กับกีฬากรีฑาประเภทเดินทนในช่วงเวลาหนึ่ง
6.2. คำวิจารณ์และข้อถกเถียง
q=Saransk, Russia|position=right
แม้จะมีความสำเร็จมากมาย แต่ชื่อเสียงของคานิสกีนาได้รับความเสียหายอย่างหนักจากการละเมิดกฎการใช้สารกระตุ้น การถูกเพิกถอนเหรียญรางวัลและผลการแข่งขันจำนวนมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งเหรียญเงินโอลิมปิกปี 2012 และเหรียญทองชิงแชมป์โลกหลายรายการ ได้สร้างคำถามอย่างรุนแรงเกี่ยวกับความชอบธรรมของความสำเร็จในอาชีพของเธอทั้งหมด
กรณีของคานิสกีนาเน้นย้ำถึงปัญหาเชิงระบบของการใช้สารกระตุ้นในวงการกรีฑาของรัสเซีย โดยเฉพาะอย่างยิ่งภายใต้การฝึกสอนของโค้ชวิกเตอร์ เชกิน ซึ่งนักกีฬาหลายคนในกลุ่มของเขาถูกลงโทษจากการใช้สารกระตุ้น การที่เธอได้รับเงินรางวัลจำนวนมากจากการแข่งขันที่ถูกตัดสิทธิ์ในภายหลังก็เป็นประเด็นที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวาง เนื่องจากเป็นการบ่อนทำลายความยุติธรรมของกีฬาและส่งผลกระทบต่อนักกีฬาที่แข่งขันอย่างบริสุทธิ์ใจ
ข้อถกเถียงเกี่ยวกับการกำหนดระยะเวลาการลงโทษที่ไม่ครอบคลุมผลการแข่งขันสำคัญบางรายการในตอนแรก และการที่ IAAF ต้องยื่นอุทธรณ์ต่อ CAS เพื่อให้มีการเพิกถอนผลการแข่งขันที่สมบูรณ์ สะท้อนให้เห็นถึงความซับซ้อนและความท้าทายในการจัดการกับกรณีการละเมิดกฎการใช้สารกระตุ้นในระดับนานาชาติ เหตุการณ์เหล่านี้ไม่เพียงแต่ทำลายภาพลักษณ์ของคานิสกีนาในฐานะนักกีฬาเท่านั้น แต่ยังสร้างความไม่ไว้วางใจและข้อสงสัยต่อความน่าเชื่อถือของวงการกรีฑาโลกโดยรวมอีกด้วย
| ปี | การแข่งขัน | สถานที่ | อันดับ | รายการ | เวลา | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2005 | กรีฑาชิงแชมป์ยุโรป รุ่นอายุไม่เกิน 23 ปี | แอร์ฟวร์ท, เยอรมนี | 2 | เดินทน 20 กม. | 1:33:33 | |
| 2006 | เวิลด์เรซวอล์กกิงคัพ 2006 | อา โกรุญญา, สเปน | 5 | เดินทน 20 กม. | 1:28:59 | |
| กรีฑาชิงแชมป์ยุโรป 2006 | กอเทนเบิร์ก, สวีเดน | 2 | เดินทน 20 กม. | 1:28:35 | ||
| 2007 | ยูโรเปียนเรซวอล์กกิงคัพ 2007 | ลีมิงตันสปา, สหราชอาณาจักร | 2 | เดินทน 20 กม. | 1:28:13 | |
| กรีฑาชิงแชมป์โลก 2007 | โอซาก้า, ญี่ปุ่น | 1 | เดินทน 20 กม. | 1:30:09 | ||
| 2008 | เวิลด์เรซวอล์กกิงคัพ 2008 | เชบอคซารี, รัสเซีย | 1 | เดินทน 20 กม. | 1:25:42 | สถิติการแข่งขัน |
| โอลิมปิกฤดูร้อน 2008 | ปักกิ่ง, จีน | 1 | เดินทน 20 กม. | 1:26:31 | สถิติโอลิมปิก | |
| 2009 | กรีฑาชิงแชมป์โลก 2009 | เบอร์ลิน, เยอรมนี | ถูกตัดสิทธิ์ | เดินทน 20 กม. | 1:28:09 | ใช้สารกระตุ้น |
| 2010 | กรีฑาชิงแชมป์ยุโรป 2010 | บาร์เซโลนา, สเปน | ถูกตัดสิทธิ์ | เดินทน 20 กม. | 1:27:44 | ใช้สารกระตุ้น |
| 2011 | กรีฑาชิงแชมป์โลก 2011 | แทกู, เกาหลีใต้ | ถูกตัดสิทธิ์ | เดินทน 20 กม. | 1:29:42 | ใช้สารกระตุ้น |
| 2012 | โอลิมปิกฤดูร้อน 2012 | ลอนดอน, สหราชอาณาจักร | ถูกตัดสิทธิ์ | เดินทน 20 กม. | 1:25:09 | ใช้สารกระตุ้น |