1. ชีวิต
คิรา อีวาโนวา มีชีวิตที่เต็มไปด้วยความสำเร็จในอาชีพนักสเกตลีลา แต่ก็ต้องเผชิญกับความยากลำบากส่วนตัวหลายครั้ง ซึ่งส่งผลกระทบต่อทั้งชีวิตและอาชีพของเธอ
1.1. ชีวิตช่วงต้นและวัยเด็ก
คิรา วาเลนตินอฟนา อีวาโนวา เกิดเมื่อวันที่ 10 มกราคม ค.ศ. 1963 ที่มอสโก ในสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซีย สหภาพโซเวียต ข้อมูลเกี่ยวกับภูมิหลังครอบครัวและสภาพแวดล้อมในวัยเด็กของเธอไม่เป็นที่เปิดเผยมากนัก
1.2. การศึกษาและการฝึกสอน
อีวาโนวาได้รับการฝึกฝนด้านสเกตลีลาภายใต้การดูแลของโค้ชที่มีชื่อเสียงหลายคน หนึ่งในโค้ชคนสำคัญของเธอคือวลาดิเมียร์ โควาเลฟ ผู้ซึ่งเคยได้รับเหรียญเงินในโอลิมปิกฤดูหนาว 1976 สาขาชายเดี่ยว นอกจากนี้ เธอยังได้รับการฝึกสอนจากวิคเตอร์ คูดรียาฟเซฟ และเป็นสมาชิกของสโมสรดีนาโม มอสโก
1.3. ชีวิตส่วนตัวและการเสียชีวิต
อีวาโนวาเสียชีวิตเมื่อวันที่ 18 ธันวาคม ค.ศ. 2001 (แหล่งข้อมูลภาษาญี่ปุ่นระบุวันที่ 21 ธันวาคม ค.ศ. 2001) โดยเพื่อนบ้านพบศพของเธอในอพาร์ตเมนต์ที่เขตโอตราดโนเย ทางตอนเหนือของมอสโก ในสภาพที่มีบาดแผลถูกแทงหลายแห่ง จากการสืบสวนพบว่าเธอถูกแทงด้วยมีดทำครัว หลังจากการเสียชีวิตของเธอ วาเลนติน ปิเซเยฟ ประธานสหพันธ์สเกตลีลารัสเซีย ได้เปิดเผยต่อสื่อมวลชนว่าอีวาโนวาประสบปัญหาการติดสุราอย่างรุนแรงในช่วงหลายปีที่ผ่านมา และได้เข้ารับการบำบัดหลายครั้ง แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ
2. อาชีพ
อาชีพนักสเกตลีลาของคิรา อีวาโนวาโดดเด่นด้วยความสำเร็จที่สำคัญหลายประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในฐานะนักกีฬาหญิงเดี่ยวคนแรกและคนเดียวที่คว้าเหรียญโอลิมปิกให้กับสหภาพโซเวียต
2.1. อาชีพนักกีฬาระดับเยาวชน
อีวาโนวาเริ่มต้นอาชีพนักสเกตลีลาด้วยผลงานที่น่าประทับใจในระดับเยาวชน โดยเธอได้รับเหรียญเงินในการแข่งขันชิงแชมป์โลกเยาวชนปี 1978 หลังจากนั้น เธอก็ถูกมองว่าเป็นความหวังของวงการสเกตลีลาโซเวียต โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเอเลนา โวดอเรโซวา แชมป์โซเวียตอีกคนหนึ่งซึ่งเคยทำผลงานได้ดีในการแข่งขันชิงแชมป์โลกปี 1978 ต้องเผชิญกับปัญหาอาการบาดเจ็บจากโรคข้ออักเสบในเด็กและวัยรุ่น
2.2. การเปิดตัวในระดับอาชีพและช่วงต้นอาชีพ
อีวาโนวาเปิดตัวในระดับอาชีพในการแข่งขันชิงแชมป์โลกปี 1979 โดยจบอันดับที่ 18 หลังจากนั้น เธอได้เข้าร่วมการแข่งขันโอลิมปิกฤดูหนาว 1980 และจบอันดับที่ 16 แม้เธอจะไม่ได้รับเลือกให้เข้าร่วมการแข่งขันชิงแชมป์โลกปี 1980 แต่เธอก็ได้รับมอบหมายให้เข้าร่วมการแข่งขันมากขึ้นเนื่องจากสถานการณ์ของโวดอเรโซวา ในการแข่งขันชิงแชมป์โลกปี 1981 อีวาโนวาทำผลงานได้อันดับที่ 13 ในท่าบังคับ, อันดับที่ 4 ในรายการสั้น และอันดับที่ 13 ในฟรีสเกต ทำให้จบอันดับที่ 12 โดยรวม ในฤดูใบไม้ร่วงปี 1982 เธอคว้าแชมป์ไพรซ์ออฟมอสโกนิวส์ โดยสามารถทำคอมบิเนชันจัมพ์แบบสามรอบ-สามรอบได้อย่างสมบูรณ์แบบ
2.3. ความสำเร็จในการแข่งขันหลัก
ความสำเร็จที่โดดเด่นที่สุดของอีวาโนวาคือการคว้าเหรียญทองแดงในการแข่งขันโอลิมปิกฤดูหนาว 1984 ที่ซาราเยโว ซึ่งทำให้เธอกลายเป็นนักสเกตลีลาหญิงเดี่ยวคนเดียวที่ได้รับเหรียญโอลิมปิกให้กับสหภาพโซเวียต (จนกระทั่งอีรินา สลุตสกายา คว้าเหรียญเงินในปี 2002 ให้กับทีมรวมและรัสเซีย) นอกจากนี้ เธอยังคว้าเหรียญเงินในการแข่งขันชิงแชมป์โลกปี 1985 ที่โตเกียว และได้รับเหรียญเงินในการแข่งขันชิงแชมป์ยุโรปถึงสี่สมัยติดต่อกัน ได้แก่ ปี 1985 ที่กอเทนเบิร์ก, ปี 1986 ที่โคเปนเฮเกน, ปี 1987 ที่ซาราเยโว และปี 1988 ที่ปราก ในการแข่งขันโอลิมปิกฤดูหนาว 1988 ที่คาลการี อีวาโนวาทำผลงานได้ยอดเยี่ยมในท่าบังคับ โดยจบอันดับที่ 1 นำหน้าคาตารีนา วิตต์ แชมป์โอลิมปิกคนปัจจุบันในขณะนั้น แต่กลับทำผลงานได้ไม่ดีนักในรายการสั้นและฟรีสเกต โดยจบอันดับที่ 10 และ 9 ตามลำดับ ทำให้เธอจบอันดับที่ 7 โดยรวม
2.4. ลักษณะเด่นและฉายา
อีวาโนวาเป็นที่รู้จักจากสไตล์การเล่นที่โดดเด่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งความแข็งแกร่งและความเชี่ยวชาญในท่าบังคับ (compulsory figures) ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของการแข่งขันสเกตลีลาในยุคนั้น ด้วยความสามารถที่เหนือกว่าในด้านนี้ เธอจึงได้รับฉายาว่า 'ราชินีแห่งการบังคับ' (queen of compulsory figures) ซึ่งสะท้อนถึงทักษะอันยอดเยี่ยมของเธอในส่วนนี้ของการแข่งขัน
2.5. ข้อถกเถียงและการลงโทษ
อาชีพของอีวาโนวาไม่ได้ปราศจากข้อถกเถียง มีรายงานว่าสหพันธ์สเกตลีลาโซเวียตได้สั่งห้ามอีวาโนวาเข้าร่วมการแข่งขันนอกสหภาพโซเวียตเป็นเวลาสองปี เริ่มตั้งแต่ฤดูใบไม้ร่วงปี 1981 สาเหตุมาจากความขัดแย้งกับโค้ชของเธอที่ส่งผลกระทบต่อการฝึกซ้อม นอกจากนี้ ยังมีข่าวลือเกี่ยวกับความสัมพันธ์ส่วนตัวระหว่างอีวาโนวากับโค้ชโควาเลฟ ซึ่งอาจเป็นส่วนหนึ่งของสาเหตุที่นำไปสู่การลงโทษดังกล่าว การลงโทษนี้ทำให้เธอถูกตัดสิทธิ์จากการแข่งขันระดับนานาชาติในฤดูกาล 1981-82 และ 1982-83 ซึ่งปรากฏในบันทึกผลการแข่งขันของเธอว่า "ถูกตัดสิทธิ์" (DSQ) ในการแข่งขันชิงแชมป์โซเวียต
2.6. กิจกรรมหลังเกษียณ
หลังจากยุติอาชีพนักกีฬาสมัครเล่นในปี 1988 อีวาโนวาได้เข้าร่วมแสดงในคณะละครน้ำแข็งของอีกอร์ บอบริน ที่ชื่อว่า "เธียเตอร์ออฟไอซ์มินิเอเจอร์ส" (Theater of Ice Miniatures) ในปี 1991 เธอยังได้เริ่มอาชีพเป็นโค้ชสอนเด็กๆ ที่ดีนาโม อารีนา ในมอสโก แต่ได้ลาออกในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 2001 ก่อนที่เธอจะเสียชีวิตไม่นาน
3. ผลการแข่งขัน
| ระดับนานาชาติ | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| รายการ | 77-78 | 78-79 | 79-80 | 80-81 | 81-82 | 82-83 | 83-84 | 84-85 | 85-86 | 86-87 | 87-88 |
| โอลิมปิก | อันดับ 16 | 3rd | อันดับ 7 | ||||||||
| ชิงแชมป์โลก | อันดับ 18 | อันดับ 12 | อันดับ 4 | 2nd | อันดับ 4 | อันดับ 5 | |||||
| ชิงแชมป์ยุโรป | อันดับ 10 | อันดับ 11 | อันดับ 7 | อันดับ 4 | 2nd | 2nd | 2nd | 2nd | |||
| มอสโกนิวส์ | 2nd | 1st | 2nd | 1st | 1st | 1st | 1st | ||||
| สเกตแคนาดา | ? | 3rd | |||||||||
| ระดับนานาชาติ: เยาวชน | |||||||||||
| ชิงแชมป์โลกเยาวชน | 2nd | ||||||||||
| ระดับประเทศ | |||||||||||
| ชิงแชมป์โซเวียต | 2nd J | 1st | 1st | DSQ | 2nd | 2nd | 2nd | 1st | |||
| J = ระดับเยาวชน; DSQ = ถูกตัดสิทธิ์ | |||||||||||
4. การประเมินและอิทธิพล
คิรา อีวาโนวาได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในนักสเกตลีลาหญิงที่โดดเด่นที่สุดของสหภาพโซเวียต โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากความสำเร็จในการคว้าเหรียญโอลิมปิก ซึ่งเป็นความสำเร็จที่ไม่เคยมีนักสเกตลีลาหญิงเดี่ยวคนใดทำได้มาก่อนในประวัติศาสตร์ของสหภาพโซเวียต ความสามารถอันเป็นเลิศในท่าบังคับทำให้เธอมีชื่อเสียงและเป็นที่จดจำในฐานะ 'ราชินีแห่งการบังคับ' ซึ่งเป็นทักษะที่สำคัญอย่างยิ่งในยุคสมัยนั้น

อย่างไรก็ตาม ชีวิตของเธอก็เป็นเครื่องสะท้อนถึงความกดดันและปัญหาที่นักกีฬาบางคนต้องเผชิญหลังจากการเกษียณจากวงการกีฬาอาชีพ การต่อสู้กับการติดสุราที่เปิดเผยหลังการเสียชีวิตของเธอ ได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการสนับสนุนด้านสุขภาพจิตและสังคมสำหรับนักกีฬาในระยะยาว แม้ว่าชีวิตของเธอจะจบลงด้วยโศกนาฏกรรม แต่อีวาโนวายังคงถูกจดจำในฐานะผู้บุกเบิกและเป็นสัญลักษณ์แห่งความสำเร็จของสเกตลีลาโซเวียต ซึ่งเป็นแรงบันดาลใจให้กับนักกีฬารุ่นหลังในรัสเซียและทั่วโลก
- [http://kiraivanova.my1.ru/main_eng.html คิรา อีวาโนวา] - เว็บไซต์ไม่เป็นทางการ